بررسی مسولیت پزشکی

? تعریف خطای پزشکی:

?خطای پزشکی عبارتست از تخطی و تخلف از انجام یک وظیفه که مستقیما منجر به آسیب شود.

?انواع خطاهای پزشکی:
با توجه به مقررات قانون و علی الخصوص نگاهی گذرا به قانون مجازات اسلامی به 4 دسته از انواع خطاها به طور کلی برمی خوریم که در خطاهای پزشکی نیز کاربرد و مصداق دارد شامل:

1) بی احتیاطی: 

اقدام به فعلی که از نظر فنی و علمی انتظار انجام آن نمی رود مانند تجویز قطره آنتی بیوتیک چشمی یا ترخیص بیمار بدون انجام معاینات و توجه لازم توسط پزشک اورژانس.

✅ 2) بی مبالاتی:

ترک فعلی که از نظر فنی و علمی انتظار انجام آن می رود مانند عدم درخواست مشاوره داخلی یا غدد قبل از عمل فرد دیابتی یا تاخیر در انجام ترمیم تاندونی منجر به اختلال حرکتی انگشتان.

✅ 3) عدم رعایت نظامات دولتی:

عدم رعایت بخشنامه ها و دستورالعمل های مقامات دولتی و ذی ربط مانند عدم اخذ رضایت نامه و برائت نامه آگاهانه قبل از عمل و یا عدم پذیرش مصدوم با خونریزی اندام در بیمارستان تخصصی چشم پزشکی یا صدور جواز دفن برای مرگ ناشی از تروما.

✅ 4) عدم مهارت اعم از مهارت علمی و عملی.

 

? بررسی رضایت و برائت در قانون مجازات اسلامی:

✅ رضایت:

?علی الاصول هر انسان آزادی مالک جسم و جان خویش است و از آزادی های مختلفی برخوردار است و حقوق بشر و حقوق اولیه هر انسانی به وی اجازه می دهد تا در هر زمینه ای و از جمله در زمینه درمان حق انتخاب پزشک خویش را جهت معالجه و درمان داشته باشد.

? آگاهی نسبت به اعمال و اقدامات انجام شده از سوی پزشک نیز از حقوق اولیه یک بیمار که در وهله اول انسان و سپس بیمار است می باشد لذا در تعریف رضایت گفته اند بخش آگاهی بیمار است در مورد اقداماتی که می خواهد برایش انجام شود که از اولین گام آن در انتخاب کدام پزشک تا دارای چه تخصصی است، قصد انجام چه کارهایی دارد، در کجا چه معاینات و عمل جراحی و… قرار است انجام شود را داراست.

?در واقع رضایت یک نوع اذن است از سوی بیمار جهت معالجه و درمان به پزشک درمانگر.

?لذا قانونگذار جمهوری اسلامی ایران عدم اخذ رضایت جهت انجام اعمال درمانی از سوی پزشک نسبت به بیمار را موجب ایجاد مسئولیت کیفری برای پزشک می داند.

?لذا گرفتن رضایت برای پزشک جنبه مسئولیت کیفری را از بین می برد و عدم اخذ رضایت برای پزشک مسئولیت کیفری ایجاد می کند.

?ماده 59 قانون مجازات اسلامی بیان می دارد: «اعمال زیر جرم محسوب نمی شود:

هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت شخص یا اولیا یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی آنها و رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی انجام شود، در موارد فوری اخذ رضایت ضروری نخواهد بود».

? درصورت احراز شرایط زیر در حین عمل جراحی یا طبی، عامل یا عوامل موجهه جرم محسوب می شود:

1) مشروع بودن عمل جراحی یا طبی.
2) تحصیل رضایت از اشخاص ذینفع.
3) رعایت موازین فنی و علمی.

?درصورتی که عمل جراحی نامشروع باشد مثل سقط جنین، علی رغم رضایت پزشک و ذی نفع باز عمل جرم محسوب و مستوجب کیفر است.

?معمولا تعهد پزشکان از مصادیق تعهد به وسیله است که با اثبات تقصیر پزشک از سوی بیمار زیان دیده یا وارث او، مسئولیت وی تحقق می یابد و برطبق قواعد حقوق عمومی مسئولیت مدنی دارد یعنی ضامن خسارت زیان دیده است.

?پزشکان می توانند با تحصیل برائت پیش از درمان و در عین حال با رعایت احتیاطات لازم و موازین علمی و فنی و نظامات دولتی از مسئولیت کیفری کلا معاف شوند، به هرحال شرط عدم مسئولیت یعنی حصول برائت پیش از درمان مانع از ضمان پزشک است زیرا بیمار خود احتمال خطر را به امید شفا پذیرفته است.

?رضایت دهندگان باید بالغ، عاقل، مختار و رشید باشند که از عمومات و مقررات قانونی چنین امری مستفاد می گردد که به طور کل باید افراد بالای 18 سال و بیدار و هوشیار باشند یعنی تحت تاثیر مواد مخدر یا الکل و یا دچار عقب ماندگی ذهنی یا جنون نباشند.